Sante

Nawyki żywieniowe dzieci – jak je prawidłowo kształtować?

Coraz więcej doniesień naukowych świadczy o tym, że prawidłowe żywienie w pierwszych latach życia w znaczący sposób wpływa na ryzyko występowania chorób cywilizacyjnych, takich jak otyłość, nadciśnienie tętnicze, choroby sercowo – naczyniowe, czy miażdżyca w życiu dorosłym. Złe nawyki żywieniowe utrwalone w dzieciństwie tylko nasilają prawdopodobieństwo zachorowania, dlatego ich kształtowanie należy rozpoczynać tak wcześnie, jak to możliwe. Wypracowanie odpowiednich przyzwyczajeń w okresie wczesnego dzieciństwa z pewnością zaprocentuje, zapewniając prawidłowy rozwój malca oraz zachowanie zdrowia i sprawności w życiu dorosłym.

W kształtowaniu właściwych nawyków żywieniowych dzieci niebagatelną, o ile nie najważniejszą rolę odgrywają rodzice. To od nich zależy co trafia do domu, czy rodzina aktywnie spędza wolny czas, czy stanowią dobry przykład dla swoich pociech, ponieważ zwyczaje panujące w rodzinie są niepodważalnym wzorcem dla dzieci.

NAJCZĘSTSZE NIEPRAWIDŁOWOŚCI W ŻYWIENIU DZIECI

Podkreślenia wymaga fakt, że dzieci w Polsce jedzą coraz mniej owoców i warzyw oraz przetworów z mleka,  a wzrasta spożycie przez nie frytek i słodkich napojów, które z warzywami, owocami i mlekiem mają niewiele wspólnego. Konsekwencją odżywiania dzieci są: niedobór żelaza wapnia, żelaza, potasu, niedobór magnezu, jodu i witaminy D oraz nadmiar soli i cukru. Wypijanie soków owocowych, jedzenie słodyczy, szczególnie między posiłkami, z łatwością może odebrać dziecku apetyt na standardowy, normalny posiłek, ponieważ 1 szklanka soku pomarańczowego odpowiada aż 2. dużym owocom, a większość słodyczy dostarcza ponad 200 kcal w jednej porcji. Obecnie stwierdza się również zbyt wczesne wprowadzanie słodyczy do diety małych dzieci. W wieku 1,5 – 2 lata większość z nich je codziennie słodkie ciastka, a prawie połowa pije wyłącznie soki i napoje. Również duża część przedszkolaków spożywa nadmierne ilości cukru, do czego nierzadko przyczyniają się rodzice, traktujący słodycze jako nagrodę i element wychowawczy. Przecież prawie każde dziecko zje nawet nielubianą potrawę, o ile się ją osłodzi, a dobre zachowanie bardzo często nagradzane jest cukierkiem czy batonikiem.

Nieregularność i opuszczanie posiłków jest efektem naśladowania stylu życia dorosłych. Szczególnie istotne w żywieniu dziecka jest pomijanie śniadania, najważniejszego posiłku w diecie dzieci, które ważne jest aby było pełnowartościowe i w swoim składzie zawierało zarówno węglowodany, jak również białka oraz tłuszcze. W jego skład powinny wchodzić: produkty mleczne (np. szklanka mleka/jogurt/kefir lub zupa mleczna), pieczywo i/lub płatki zbożowe – źródło węglowodanów złożonych, masło, produkt białkowy tj. wędlina, jajko, ser, ryba oraz owoce i/lub warzywa.

Brak urozmaicenia i mało atrakcyjnie wyglądające potrawy nie zachęcają malca do jedzenia. W dodatku nawet dorosłym jedzenie tej samej zupy przez 3 dni może się znudzić, nawet jeśli jest najlepsza na Świecie. Często również wiele dzieci odmawia zjedzenia posiłku, wcale nie dlatego, że nie lubi danej potrawy, ale podana porcja jest zbyt duża dla jego małego żołądka. To naturalne, że dzieci jednego dnia mają większy apetyt, a innego mniejszy, więc nie oczekujmy, że będą zjadały codziennie takie same ilości pokarmów. Również nieprzyjemna atmosfera podczas posiłków, rozwiązywanie problemów i konflikty, każdego mogą zniechęcić do jedzenia.

Już od najmłodszych lat dzieci spędzają za dużo czasu przed telewizorem i komputerem, mała aktywność fizyczna, co sprzyja konsumpcji wysokokalorycznych przekąsek i dokonywaniu niewłaściwych wyborów żywieniowych. Dodatkowo brak ruchu zwiększa ryzyko nadwagi i otyłości oraz chorób z nimi związanych. Uważajmy również na to, co dzieci oglądają w telewizji, szczególnie dotyczy to reklam, na które są one szczególnie podatne i często przejmują z nich „wpadające w ucho” sformułowania. Małe dzieci nie rozumieją przekazu reklamy, a ich producenci z pełną świadomością wykorzystują elementy bajkowe i łatwe do zapamiętania piosenki. Dodatkowo, gdy bohaterami filmów reklamowych  są dzieci, wzmacnia się proces identyfikacji.
  

KSZTAŁTOWANIE PRAWIDŁOWYCH NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH
  
Ograniczmy spożywanie słodkich napojów. Pragnienie dziecka najlepiej zaspokaja naturalna, bezsmakowa woda, która nie dostarcza cukru i zbędnych kcal. Bardzo ważne jest, aby wcześnie (już w okresie niemowlęcym) przyzwyczajać malca do smaku czystej wody. Wyrabia to dobre nawyki na późniejsze, zdrowsze życie.

Zapewnijmy dostęp do rozmaitych pokarmów o dużej wartości odżywczej, takich jak owoce czy warzywa, aby zastąpić nimi bogate w kalorie i małoodżywcze przekąski, słodycze, potrawy smażone i słodzone napoje. Najlepiej jest wprowadzić zasadę tzw. „sobotniego cukierka”. Postarajmy się podawać dziecku ulubione łakocie w jeden wybrany przez nie dzień tygodnia i zawsze do głównego posiłku lub jako podwieczorek. Niech to będą produkty dostarczające oprócz cukru innych składników odżywczych np.: ciasto drożdżowe, biszkopty, herbatniki, koktajle mleczno – owocowe, kisiele czy budynie zamiast czekoladowych batonów i cukierków oraz gazowanych napojów. Nie dawajmy dziecku do szkoły pieniędzy zamiast zdrowego śniadania. W automatach i sklepikach szkolnych raczej trudno znaleźć coś zdrowego. Każde dziecko przebywające w szkole ok. 6 godz. powinno zjeść w domu śniadanie i mieć zapewniony w szkole jeden posiłek (2 śniadanie lub obiad). Jeśli czas ten jest dłuższy poza pełnowartościowym pierwszym posiłkiem dla zapewnienia odpowiedniej pracy i wydolności umysłowej oraz fizycznej niezbędne są dwa posiłki – 2 śniadanie i obiad.
 
Kontrolujmy skład posiłków, wielkość porcji w zależnie od wieku i fizycznego rozwoju dziecka, przestrzegajmy regularnego ich spożywania, eliminujmy podjadanie i picie słodkich napojów w tzw. „międzyczasie”. Pozwólmy dziecku samodzielnie decydować o ilości spożywanego pokarmu, jeżeli stosunek jego masy ciała do wysokości jest prawidłowy (jest on oceniany np. na bilansach zdrowia). Starajmy się, trzymać urozmaiconej diety. Wybierajmy produkty z pełnego ziarna zbóż, niskotłuszczowe mleko i jego bezcukrowe przetwory, chude mięso, wędliny, ryby oraz owoce i warzywa. Nie dosalajmy i nie dosładzajmy nadmiernie potraw. Aby uatrakcyjnić posiłek, wystarczy zachęcić malca do jego przygotowywania. Zdarza się też, że dziecko upiera się przy jedzeniu tylko jednego składnika, bądź nie chce jeść produktów odżywczych. Wówczas nie zmuszajmy go do jedzenia, lecz przeczekajmy. Zwykle taki okres mija po około tygodniu. Zadbajmy wówczas, aby dziecko jadło inne produkty będące źródłem cennych składników odżywczych. Wyjściowo podawajmy mniejsze porcje jedzenia, a jeśli nasza pociecha będzie głodna z pewnością poprosi o dokładkę.

Miejmy pod ręką zdrowe produkty i nie zapominajmy ich często proponować. Zazwyczaj, jeśli w domu są świeże owoce i warzywa umyte, obrane i pokrojone, czyli gotowe do bezpośredniego spożycia, to cała rodzina z chęcią je zjada. Zapas zdrowych przekąsek jest szczególnie ważny, ponieważ dzieci proszą o nie bardzo często. Brak w domu niezdrowych produktów spowoduje, że dziecko nie będzie ich konsumowało. To, co znajduje się w szafkach i lodówce zależy tylko do rodziców. Starajmy się nie wpływać negatywnie na kształtujące się upodobania dzieci przez pryzmat własnych przyzwyczajeń, przygotowujmy i zjadajmy z uśmiechem, nawet te potrawy, których sami w dzieciństwie nie lubiliśmy :). Świećmy przykładem. To najprostsza i najważniejsza zasada. Jeśli chcemy, aby dzieci jadły zdrowe posiłki i przekąski – my również powinniśmy takie spożywać. Stosujmy złotą zasadę: „postępuj tak, jak ja postępuję” zamiast „postępuj tak, jak ja mówię”. Promujmy właściwe wzorce zachowania w czasie posiłków, zapewniając miłą i pogodna atmosferę.

Przekazujmy wiedzę dotyczącą zdrowego pożywienia i zdrowego stylu życia się podczas robienia zakupów spożywczych i w czasie wspólnego przygotowywania posiłków – doskonałej okazji do zacieśniania więzi. Wykorzystajmy ten czas na naukę i zwrócenie uwagi na zdrowe i niezdrowe artykuły. Ponadto, jeśli dzieci same decydują o tym, co należałoby zakupić dla całej rodziny, zazwyczaj chętniej później  zjadają wybrane przez siebie produkty.

Zapewnijmy dziecku odpowiednią dawkę ruchu, zezwalając na nie więcej niż 1-2 godziny spędzane przed monitorem komputera, i/lub telewizorem. Nie wstawiajmy tych urządzeń do pokoju dziecka. Propagujmy codzienną, wspólną i regularną aktywność fizyczną. Korygujmy nieprawidłowe informacje na temat żywienia z mediów i innych źródeł. Ograniczajmy podjadanie między posiłkami, postawmy na zdrowe przekąski i szczególnie podczas zajęć niewymagających ruchu lub gdy dziecko się nudzi

Pamiętajmy, że jeżeli od pierwszych lat dziecka zadbamy, by jego dieta była zróżnicowana, pełna warzyw i owoców, bogata w składniki odżywcze, zawierająca ograniczone ilości cukru i soli oraz odpowiednią dawkę ruchu, to możemy zminimalizować ryzyko pojawienia się w jego dorosłym życiu chorób wynikających z nieprawidłowego żywienia czyli otyłości, cukrzycy czy chorób układu krążenia, w myśl starego przysłowia: „Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci”.


Autor:
dr n med. Aneta Czerwonogrodzka-Senczyna
Specjalista w zakresie żywienia człowieka i dietetyki.
Specjalista radzi
[[:remarketingcode:]]