Indeks glikemiczny pozwala na określenie, czy określone produkty szybko, średnio czy wolno podwyższają poziom glukozy (cukru) we krwi i tym samym wpływają na ilość wytwarzanej insuliny. Im szybciej produkt ulega rozkładowi, tym wyższa wartość indeksu.
Największy wzrost poziomu cukru we krwi obserwuje się po spożyciu czystej glukozy. Wszystkie inne produkty, które zawierają równoważną wagowo ilość węglowodanów, powodują znacznie mniejsze zmiany poziomu cukru we krwi. Indeks glikemiczny glukozy przyjęto jako 100, a dla wszystkich innych produktów mieści się on w przedziale 0 -100, w zależności od ich wpływu na glikemię.
Klasyfikacja:
- Produkty o niskim IG - poniżej 55,
- Produkty o średnim IG 55 – 70,
- Produkty o wysokim IG – powyżej 70.
Najkorzystniej jest opierać swój codzienny jadłospis na produktach posiadających niski indeks glikemiczny.
W jaki sposób określa się IG produktów?
Aby stwierdzić, w jaki sposób konkretny produkt wpływa na poziom cukru we krwi trzeba go podać konkretnej osobie.
- Osobom, które wyrażą zgodę na udział w badaniach, podawana jest do zjedzenia ilość produktu, w której znajduje się 50g węglowodanów. Dla przykładu, aby zbadać gotowane ziemniaki, należy podać 250g produktu, co odpowiada 50g węglowodanów (określane na podstawie tabel składu produktów spożywczych). W odniesieniu do czystej glukozy (produkt referencyjny), 50g węglowodanów to 3 jej łyżki.
- Przez 2 godziny pobiera się próbki krwi – przez pierwszą godzinę, co 15 minut, następnie, co 30 min. Potem oznacza się w nich poziom cukru.
- Z uzyskanych danych sporządza się wykres, który przedstawia jak kształtuje się poziom cukru we krwi w ciągu określonego czasu od zjedzenia określonego produktu. Z pomocą komputera oblicza się powierzchnię pod krzywą.
- Reakcję organizmu badanych osób na zjedzenie określonego produktu porównuje się z reakcją po zjedzeniu 50g czystej glukozy.
- Określony produkt jest badany 2 – 3 razy i oblicza się wartość średnią reakcji organizmu na jego podanie. Takie postępowanie niweluje wpływ ewentualnych wahań w poziomie cukru po podaniu badanego produktu
INDEKS GLIKEMICZNY NIEKTÓRYCH POPULARNYCH PRODUKTÓW
|
PŁATKI ŚNIADANIOWE
|
HERBATNIKI
|
|
Płatki kukurydziane
|
84
|
Babeczki z jabłkami
|
44
|
|
Płatki ryżowe
|
82
|
Ciasto bananowe
|
47
|
|
Płatki z otrębami
|
42
|
Ciasto biszkoptowe
|
46
|
|
Płatki z rodzynkami
|
53
|
Herbatniki kruche
|
64
|
|
Muesli (prażone)
|
43
|
Herbatniki pełnoziarniste
|
62
|
|
Muesli (zwykłe)
|
56
|
WARZYWA
|
|
Owsianka
|
42
|
Bataty
|
54
|
|
KASZE
|
|
Brukiew
|
72
|
|
Kasza pszenna
|
48
|
Buraki
|
64
|
|
Kasza gryczana
|
54
|
Dynia
|
75
|
|
MAKARONY
|
|
Groszek zielony
|
48
|
|
fettucinne (wstążki)
|
32
|
Kukurydza słodka
|
55
|
|
ravioli (z mięsem)
|
39
|
Marchew
|
49
|
|
spaghetti
|
41
|
Pasternak
|
97
|
|
wermiszel
|
35
|
Ziemniaki
|
|
|
RYŻ
|
|
Frytki
|
75
|
|
basmati
|
58
|
Młode ziemniaki
|
62
|
|
biały
|
87
|
Pieczone
|
85
|
|
brązowy
|
76
|
ROŚLINY STRĄCZKOWE
|
|
PIECZYWO
|
|
Bób
|
79
|
|
Bagietka
|
72
|
Ciecierzyca
|
33
|
|
Chleb biały
|
70
|
Fasola haricot
|
38
|
|
Chleb ciemny, sztucznie barwiony
|
76
|
Fasola masłowa
|
31
|
|
Chleb pełnoziarnisty
|
46
|
Fasola nerkowata
|
27
|
|
Chlebek Pitta
|
57
|
Soczewica
|
28
|
|
Pumpernikel
|
41
|
Soja
|
18
|
|
Rogaliki francuskie (croissanty)
|
67
|
PRZEKĄSKI I PRODUKTY GOTOWE
|
|
OWOCE
|
|
Chrupki kukurydziane
|
72
|
|
Ananasy
|
66
|
Chrupki ziemniaczane
|
54
|
|
Arbuz
|
72
|
Kiełbaski, np. franfuterki
|
28
|
|
Banany
|
55
|
Orzeszki ziemne
|
14
|
|
Brzoskwinie
|
|
Paluszki rybne
|
38
|
|
Świeże
|
42
|
Popcom
|
55
|
|
W puszce
|
30
|
Zupy
|
|
|
Czereśnie
|
22
|
grochowa
|
66
|
|
Grejpfruty
|
25
|
pomidorowa
|
38
|
|
Gruszki
|
38
|
z soczewicy
|
44
|
|
Jabłka
|
38
|
SŁODYCZE
|
|
|
Kiwi
|
52
|
Baton Mars
|
68
|
|
Mango
|
55
|
Baton z muesli
|
61
|
|
Morele (suszone)
|
31
|
Cukierki - żelki
|
80
|
|
Papaja
|
58
|
Czekolada
|
49
|
|
Pomarańcze
|
44
|
CUKRY
|
|
|
Rodzynki (sułtanki)
|
64
|
Fruktoza
|
23
|
|
Śliwki
|
39
|
Glukoza
|
100
|
|
Winogrona
|
46
|
Laktoza
|
46
|
|
NABIAŁ
|
|
Maltoza
|
105
|
|
Jogurt niskotłuszczowy
|
33
|
Miód
|
58
|
|
Lody
|
61
|
Sacharoza (cukier spożywczy)
|
65
|
|
Niskotłuszczowe
|
50
|
NAPOJE
|
|
|
Mleko
|
|
Fanta
|
68
|
|
Czekoladowe
|
43
|
Sok jabłkowy
|
40
|
|
Odtłuszczone
|
32
|
Sok pomarańczowy
|
46
|
|
Pełne
|
27
|
|
|
Na czerwono zaznaczono produkty, które mają dużo tłuszczu.
DRUGI KROK – OGRANICZENIE SPOŻYCIA TŁUSZCZU.
Tłuszcz jest składnikiem pożywienia dostarczającym największej ilości kalorii. 1g zawiera ich aż 9, w porównaniu do białka czy węglowodanów, których podobna ilość dostarcza o połowę mniej, bo 4 kcal.
Tak więc, mało tłuszczu i niewiele cukru – to tajemnica sukcesu.
OGÓLNE ZASADY DIETY O NISKIM INDEKSIE GLIKEMICZNYM
Zalecane jest spożywanie 5 posiłków dziennie: 3 główne posiłki i 2 mniejsze przekąski. Jedząc często nie odczuwa się głodu i je mniej.
Ostatni posiłek należy zjeść co najmniej 3 godziny przed snem
Podstawę diety powinny stanowić warzywa i owoce, w dalszej kolejności nasiona roślin strączkowych, chude mięso i ryby, niskotłuszczowe produkty mleczne oraz orzechy, uzupełnieniem są węglowodany w postaci nisko-przetworzonych produktów zbożowych – kasz, makaronów, ryżu, otrąb, płatków i pieczywa razowego. Przetworzone produkty zbożowe, ziemniaki i słodycze itp., powinny być wyeliminowane z jadłospisu.
Jadłospis powinien być oparty na produktach o niskim IG (0 – 55), powinny one stanowić bazę dla każdego z 5 posiłków. Można je jeść bez ograniczeń w ramach każdego posiłku, do zaspokojenia głodu.
W 1 lub maksymalnie 2 posiłkach dziennie dozwolone jest użycie produktów o średnim IG (55 – 70), ale tylko jako dodatek ( w ograniczonej ilości) do produktów o niskim IG zwłaszcza warzyw lub nasion roślin strączkowych (soczewica, fasola, ciecierzyca, groch).
Produkty o wysokim IG (powyżej 70) powinny być wyeliminowane z diety.
Ważne jest by nie przedłużać nadmiernie procesów termicznych, zbyt długie gotowanie makaronu, kaszy, ziemniaków, marchewki i innych produktów, zwłaszcza zawierających skrobie zwiększa IG żywności.
MIĘSO, DRÓB, RYBY – 1 porcja (120g) chudego mięsa dziennie (kurczak, indyk bez skóry, cielęcina, wołowina, ryby)
TŁUSZCZE – zalecane są tłuszcze roślinne – oliwa, olej rzepakowy i inne oleje roślinne w ilościach umiarkowanych, 1 -2 łyżki dziennie, stosowanych głownie jako dodatek do potraw. TŁUSZCZE ZWIERZĘCE takie jak smalec, masło, śmietana, tłuste mleko, żółte sery, tłusty twaróg zawierające dużą ilość nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu powinny być wykluczone z jadłospisu.
PRODUKTY MLECZNE – zalecane jest niskotłuszczowe mleko i przetwory mleczne (twaróg, jogurt, maślanka, kefir – bez cukru)
Dużo płynów (1,5 – 2l dziennie), najlepsze są: niegazowana woda mineralna, niesłodzone herbatki ziołowe i owocowe, ewentualnie niesłodzone soki owocowe. Nie zaleca się picia „kolorowych” napoi gazowanych słodzonych cukrem (cola, oranżady, napoje owocowe), słodzonych soków.
Alkohol – nie jest absolutnie zakazany, jeśli nie ma innych przeciwwskazań dopuszcza się wypijanie do posiłku 1 kieliszka wina – najlepiej czerwonego.
Zalecane techniki kulinarne – gotowanie w wodzie, gotowanie na parze, duszenie oraz smażenie i pieczenie bez tłuszczu gdyż oleje roślinne tracą swe prozdrowotne właściwości w wysokich temperaturach.
NAJWAŻNIEJSZE ZASADY
- Produkty o niskim IG są trawione znacznie wolniej, dzięki czemu dłużej nie odczuwamy głodu, dlatego powinny stanowić podstawę diety.
- Utrzymywanie niskiego poziomu insuliny zapobiega gromadzeniu się tłuszczu i ułatwia przetwarzanie jego zapasów na energię.
- Spożywanie produktów o niskiej zawartości tłuszczu (a tym samym kalorii) oraz niskim IG pozwala skutecznie obniżyć masę ciała.