Zasada łączenia pokarmów

Coś mi siadło” na żołądku… – znamy to nieprzyjemne uczucie, prawda? Przyczyną niestrawności, zgagi, wielu innych kłopotów żołądkowych może być nieprawidłowe łączenie pokarmów. Czy wiesz, jak łączyć pokarmy, żeby zoptymalizować proces trawienia, a jakich połączeń unikać, żeby pożegnać się z żołądkowym dyskomfortem?

Jeśli wzorców prawidłowego odżywiania poszukamy w Naturze, szybko zorientujemy się, że zwierzęta nie łączą różnych rodzajów pokarmów. Dzikie konie przemierzają trawiaste stepy, wyszukując odpowiednie rośliny, by – nierzadko po całym dniu wędrówki – dotrzeć do wodopoju. Ptaki w innych porach zjadają owady, a w innych nasiona. Tylko człowiek w dążeniu do urozmaicenia posiłków zaczął łączyć różnego typu produkty. Okazuje się jednak, że taka dieta, choć z pewnością smaczna, powoduje różnego rodzaju kłopoty żołądkowe, co już w 1939 r. stwierdził Howard Hay, amerykański lekarz.

Howard Hay swe poszukiwania w obszarze dietetyki rozpoczął w związku z własnymi problemami zdrowotnymi, na które medycyna konwencjonalna nie mogła znaleźć skutecznego lekarstwa. W wieku 40 lat ważył 102 kg i zachorował na zapalenie nerek, cierpiał też na nadciśnienie i problemy z sercem. Po opracowaniu własnej diety i jej konsekwentnym przestrzeganiu objawy chorób ustąpiły w ciągu trzech miesięcy. Hay schudł 25 kg i stał się bardziej sprawny. Na czym polega jego dieta i dlaczego jest tak skuteczna?

Co z czym jeść, czego z czym nie jeść

Dieta Howarda Haya, rozwinięta następnie przez dr Herberta Sheltona, jest oparta na koncepcie prawidłowego łączenia pokarmów. Czasami nazywa się ją także dietą rozdzielną. Zasada prawidłowego komponowania posiłków jest prosta i opiera się na następujących obserwacjach:

W pokarmach znajduje się 5 podstawowych substancji odżywczych: białko, tłuszcz, skrobia, cukier i kwasy. W danym pokarmie zawsze jedna z tych substancji dominuje (tzn. jest jej więcej niż 20%) i w efekcie programuje również proces trawienia. W żołądku wytwarza się właściwy stopień kwasowości, wydzielane są odpowiednie enzymy, zaprogramowany zostaje czas trawienia. Jeśli w posiłku (wskutek nieprawidłowego zestawienia produktów) znajdzie się kilka różnych substancji dominujących, to proces trawienia zostanie zaburzony z uwagi na ich odmienne właściwości i wymagania. Część pożywienia nie będzie trawiona – zacznie fermentować lub gnić. Zalegający w żołądku pokarm, spowoduje różnego rodzaju dyskomfort i dolegliwości.

5 reguł dr Howarda Haya

Dr Howard Hay sformułował 5 najważniejszych reguł, dotyczących prawidłowego łączenia pokarmów i sposobu odżywiania się. Oto one:

  1. Rozdzielić „kłócące się” składniki, wymagające odmiennych warunków przy trawieniu. Nie łączyć produktów skrobiowych i cukrów (węglowodanów) z produktami białkowymi lub kwaśnymi owocami.  Dlaczego? Węglowodany są trawione w środowisku zasadowym, białko potrzebuje środowiska kwaśnego. Jeśli wymieszamy te produkty (np. kanapka z serem), to wymagamy od układu trawiennego, aby wytworzył jednocześnie i środowisko zasadowe, i kwaśne. Jest to niemożliwe. Proces trawienia zostaje zaburzony.
  2. Owoce i warzywa uczynić podstawą pożywienia.
  3. Produkty skrobiowe, cukry (węglowodany), białka i tłuszcze jeść w niewielkich ilościach.
  4. Dopuszczalne produkty zbożowe powinny pochodzić wyłącznie z pełnego przemiału. Jedyne dopuszczalne tłuszcze to te nierafinowane. Z diety należy wyeliminować wszelkie składniki oczyszczone i przetworzone, zwłaszcza białą mąkę, biały cukier, rafinowane tłuszcze i produkty zawierające konserwanty, sztuczne barwniki itp.
  5. Przerwa pomiędzy posiłkami nie powinna być dłuższa ani krótsza niż 4 lub 4,5h. Dzięki temu przewód pokarmowy może skutecznie strawić jeden rodzaj pokarmu, a następnie odpocząć.

Dr Howard Hay zwracał również uwagę, że nie należy pić w czasie posiłków, ani też popijać jedzenia, ponieważ powoduje to trudności z trawieniem, a w efekcie zaparcia. Lepiej napić się przed jedzeniem, najlepiej czystej, chłodnej wody. Nie należy pić napojów ani zbyt zimnych, ani zbyt gorących, gdyż to również zakłóca trawienie.

Dieta rozdzielna w praktyce

Aby prawidłowo łączyć pokarmy, trzeba mieć świadomość, który składnik w nich dominuje. Tabela ukazuje, które produkty przynależą do określonych grup:

Produkty skrobiowe
i cukry (węglowodany)
 Produkty białkowe     Grupa neutralna
zawartość węglowodanów większa niż 20%.  zawartość białka większa niż 20%
wszystkie zboża i kasze, wyroby zbożowe i mączne: chleb, ciasto, makaron, cukier i wyroby cukrownicze, warzywa zawierające skrobię: ziemniaki, słodkie owoce: daktyle, banany. mleko i jego przetwory, jaja, soja i jej wyroby, większość orzechów     warzywa (oprócz ziemniaków i kukurydzy), owoce, nasiona, miód, woda, kawa i herbata
NIE łączyć z białkowymi NIE łączyć
– ze skrobiowymi
– z cukrami    
NIE łączyć
– ze skrobiowymi
– z cukrami

TAK łączyć
– z białkowymi

 

Szczegółowe zasady spożywania pokarmów należących do grupy: białek, węglowodanów, tłuszczy, warzyw i owoców przedstawił Michał Tombak w książce „Jak żyć długo i zdrowo”. Oto one:

Zasady spożywania białek:

  • Białka i tłuszcze należy jeść o różnych porach, ponieważ tłuszcze spowolniają proces trawienia białek o ok. 2-3 godziny.
  • Jeśli spożywa się białko z tłuszczem (np. mięso smażone na oleju roślinnym), to mięso należy jeść z dużą ilością zielonych warzyw (ogórki, pomidory, cebula, kabaczki, szczypior). Zielone warzywa neutralizują działanie tłuszczy.
  • Białek nie należy mieszać z innymi białkami. Każde białko należy jeść oddzielnie (np. tylko mięso, lub tylko groch, lub tylko ryby).
  • Produkty białkowe lepiej spożywać na kolację bez dodatku oleju roślinnego i sosów zawierających olej.
  • Każdy posiłek białkowy powinno poprzedzić zjedzenie sałatki warzywnej. Najlepiej, gdy zawiera 5 rodzajów warzyw różnego koloru.
  • Nie należy doprawiać mięsa kwaśnymi przyprawami (np. octem, sokiem z cytryny itp.), ponieważ kwasy znajdujące się w kwaśnych owocach prze¬szkadzają w wydzielaniu soków żołądkowych i powodują gnicie w układzie pokarmowym.
  • Nie należy łączyć mięsa z ziemniakami. Przy takim połączeniu w żołądku wytwarza się solanina, toksyczna substancja oddziałująca na system nerwowy podobnie jak środek nasenny (dlatego po zjedzeniu mięsa z ziemniakami człowiek staje się ospały i ociężały).
  • Nie należy przesadzać z ilością białka zwierzęcego w diecie: mięso, drób i ryby wystarczy jeść dwa razy w tygodniu. Białko lepiej dostarczać organizmowi w postaci twarogu – 10 dkg dziennie, orzechów i ziaren słonecznika, 12 dkg roślin strączkowych
  • Mięso i ryby należy zawsze spożywać świeżo przygotowane, nie zostawiać ich do zjedzenia na następny dzień.

Zasady spożywania węglowodanów

  • Nie należy jeść chleba, ziemniaków, kasz, cukru, miodu razem z owocami cytrusowymi i pomidorami, ponieważ niszczą one enzymy niezbędne do trawienia węglowodanów.
  • Jednorazowo lepiej spożywać jeden rodzaj produktów węglowodano¬wych (np. chleb, ziemniaki i słodkie ciastko zjedzone razem spowodują fermentację, ponieważ żołądek może przyjąć i strawić tylko jeden rodzaj skrobi).
  • Nie należy jeść chleba, ziemniaków, wyrobów mącznych, kasz z dże¬mami i cukrem, ponieważ zmieszanie ich ze sobą powoduje fermentację w żołądku (dlatego po zjedzeniu bułek drożdżowych, pączków z powidłami, dżemem, odczuwamy zgagę). Wyjątkiem jest miód.
  • Słodkie i suszone owoce można łączyć z produktami skrobiowymi: chlebem, kaszami, ryżem.
  • Kasze, chleb, ziemniaki i inne produkty skrobiowe nie powinny być łączone z produktami białkowymi (mięso, ryby, jaja, żółty ser, twaróg). Przerwa między spożywaniem węglowodanów i białek powinna wynosić przynajmniej 2-3 godziny.
  • Należy spożywać jednego rodzaju skrobię (np. kasza bez chleba, groch bez chleba). Kilka rodzajów skrobi zjedzonych jednocześnie powoduje wzrost apetytu, co oznacza przyjmowanie zwiększonej ilości pokarmu).
  • Trawienie skrobi rozpoczyna się już w ustach, dlatego produkty skrobiowe należy dokładnie żuć.
  • Gatunki bezdrożdżowego pieczywa oraz kasza zawierają włókna roślinne, które oczyszczają układ pokarmowy.
  • Kaszę należy spożywać codziennie. Szczególnie korzystne dla zdrowia są kasze: gryczana, pszenna, kukurydziana, jęczmienna, a także ryż. Kasze powinny być ugotowane na „gęsto”, bez dużej ilości wody.
  • Produkty skrobiowe zaleca się spożywać w dzień w okresie między godziną 9 a 13.
  • Przed spożyciem skrobi koniecznie należy zjeść sałatkę wa¬rzywną (najlepiej z 40% kapusty, 30% marchwi, 20% surowego lub gotowanego buraka, kopru, pietruszki, z dodatkiem soli i innych przypraw).
  • Skrobię i cukry należy jeść w różnym czasie (np. nie dodawać cukru do wszelkiego rodzaju kasz czy owsianek). Chleb można smarować miodem, ale lepiej rozpuścić miód w ciepłej przegotowanej wodzie i wypić.

Zasady spożywania tłuszczu

  • Tłuszcze można mieszać z węglowodanami i warzywami.
  • Tłuszcze należy spożywać w ograniczonej ilości, np. 23-30 g oleju roślinnego dziennie, 10-15 g masła śmietankowego.
  • Szczególnie szkodliwe jest smażenie tłuszczów w temperaturze powyżej 1500ºC. Taka temperatura wytwarza się na patelni podczas smażenia – wszystkie tłuszcze (w tym  oleje roślinne) rozkładają się wówczas i powstają związki toksyczne.
  • Zasady spożywania owoców
  • Owoców nie należy łączyć z innymi produktami, ponieważ powoduje to ich fermentację. Z tych samych powodów owoców najlepiej nie spożywać między posiłkami (oprócz jabłek).
  • Owoce można jeść w niedużej ilości na 20-30 min. przed posiłkiem.
  • Nie należy łączyć słodkich i kwaśnych owoców, lepiej jeść je w różnych porach.
  • Cukru i miodu nie należy łączyć z grapefruitami i innymi owocami cytrusowymi.
  • Nie należy dodawać cukru do owoców.
  • Warto spożywać owoce zgodnie z sezonem na nie. Zimą lepiej jeść więcej owoców suszonych, latem owoce pochodzące z najbliższych okolic. Każda roślina (owoce i warzywa) zawiera w sobie informację żywieniową, która powstaje pod wpływem klimatu.
  • Lepiej unikać owoców i warzyw wyhodowanych sztucznie z uwagi na dodawane do nich substancje chemiczne, zapobiegające szybkiemu psuciu się.
  • Zasady spożywania deserów
  • Wszystkie desery bardzo źle łączą się z innymi rodzajami pokarmu. Dostając się do przepełnionego już żołądka, hamują zachodzące w nim procesy trawienne, ponieważ powodują fermentację.
  • Najlepiej unikać deserów, ewentualnie zjeść tylko deser.
  • Kawałek ciasta najlepiej zjeść z dużą ilością surowych warzyw i już nic więcej nie jeść.
  • Po zjedzeniu lodów  w  ciągu 2-3 godzin lepiej nic więcej nie jeść.

Literatura:

Michał Tombak, Jak żyć długo i zdrowo, Łódź 2006.

Tagi:

Przeczytaj także